İkinci Yeni Akımı ve Şairleri

Bu makale, Türk edebiyat tarihinde en çok bilinen akımlardan olan ikinci yeni akımı, ikinci yeniciler hakkında bilgi içermektedir.

1950’li yıllar, toplumsal olarak birçok değişikliğin ortaya çıktığı, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en hareketli dönemlerinden birisidir. 2. Dünya Savaşının açtığı ekonomik ve psikolojik problemler her ülke vatandaşlarını olduğu gibi, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarını da oldukça etkilemiştir. Aynı dönemde tek partili iktidar dönemi sona ermiş ve iktidar değişikliğiyle yeni bir dönem başlamıştır. Bu iktidar, halk oyuyla seçilmiş olsa da aslında zenginlerin, “kentsoyluluların” iktidarı olmuştur. 

İkinci Yeni Akımı ve Şairleri

İkinci Yeniciler akımının ortaya çıkışı tam olarak böyle bir kaotik ortamda, Garipçiler‘e tepki olarak gerçekleşmiştir. Birçok tarihçi ve sanatçı, bu dönemin sanat bakımından en verimsiz dönemlerden birisi olduğunu kabul eder. Elbette her kriz aynı zamanda bir patlama dönemi inşa etmektedir. Bu patlama, şüphesiz ki şiir dalında ikinci yeniciler adıyla ortaya çıkan şairler tarafından gerçekleştirildi.

İkinci Yeni ismi Muzaffer Erdost tarafından takılmıştır. İkinci Yeni tarzında ilk şiirler Yeditepe Dergisinde 1954-55, Pazar Postası’nda 1956 yıllarında yayımlanır. Cemal Süreya, İlhan Berk, Edip Cansever, Turgut Uyar, Sezai Karakoç, Ece Ayhan, Tevfik Akdağ ve Ülkü Tamer, ikinci yeni akımının çıkışında rol oynamıştır. 1956 yılında Oktay Rıfat, Perçemli Sokak isimli kitabını yayımlayarak ikinci yeniciler akımına katılmıştır.

İkinci Yeni Garip’e tepki olarak doğmuştur, dedik. Peki bu tepki neydi? Garipçiler, şiirde sadeliği savunurken, İkinci Yeniciler, dilin sınırlarını zorlamayı, dili esnek kullanmayı savunuyorlardı. Bir tarafta anlaşılırlık ön plandayken, diğer tarafta anlamca kapalı olma, ahenk ön plandaydı. Bunu Cemal Süreya’nın sözleriyle açıklayalım:

Biz şiir salt biçimdir, demiyoruz, belki en çok biçimdir diyoruz. Bunu belirtebilmek için de soyut bir metodla diğer her şey aynı kaldığı takdirde biçimin beklenebilir değişmelerini arıyoruz. Biçimi önemsiyoruz. Bunu da gerekli buluyoruz.” (Pazar Postası, s. 41, 1958)

İkinci Yeni birçok yönden sürrealist bir düşünce şeklidir. Andre Breton, sürrealizmi şu şekilde açıklıyor:

Sürrealizm: Sözle, yazıyla, ya da başka bir biçimle düşüncenin gerçek işleyişini ortaya koymak için yararlanılan katkısız bir ruhsal otomatizm. Aklın ve her türlü ahlaksal ve estetik kaygının denetimi dışında, düşüncenin belirlenmesi… Sürrealizm, düşüncenin çıkar gözetmez oyununa, rüyanın sınırsız gücüne ve bugüne değin önemsenmemiş bulunan belli çağrışım biçimlerinin üstün bir gerçekliği olduğuna inanır.”

Başlangıçta Garipçiler de gerçeküstü bir şiir anlayışını benimsemiş olsa da, İkinci Yeniciler sürrealizmi oldukça bilinçli bir şekilde sahiplenmiştir.

Garip Akımı ve Şairleri 

İlk başta bu akımının nasıl bir kaotik ortamda yükselmeye başladığını anlatmaya çalışmıştık. Buna destek olarak, “dönemin kaotik ortamı, İkinci Yeni şairlerini beslemiş” olabilir mi? Birçok açıdan baktığımızda, şiir ya da sanat, çoğu zaman “kaçma”, “saklanma” ve “sığınma” olarak görülmektedir. Bu nokta oldukça önemli; sanat, iyilikten, hoşluktan çok acıdan, sefaletten beslenmez mi? Mutluluk şiirlerinden çok mutsuzluk şiirlerinin olması, buna iyi bir örnek olabilir mi? Olabilir gibi geliyor.

Her şeyi bir kenara bıraksak bile, akımının ve şairlerinin, gelecekteki şiir anlayışını büyük ölçüde değiştirdiklerini kabul etmemiz gerekir. 2017 yılında olmamıza rağmen oldukça sağlam bir şekilde varlıklarını sürdürmelerinin sebebi, şiirde değişim yaratmış olmalarından ileri gelmektedir.


Ayrıca ilginizi çekebilir;

Dünya ve Türk Edebiyatında İlkler

Edebiyat Dergileri Tarihi ve Günümüz Dergileri

Beat Kuşağı Nedir? Beat Kuşağı Yazarları

 

 

Yazar: Özlem Hür

Yazar Olmak'ta bir okur olarak görüşlerimi ve kısa bir süre yaptığım editörlük deneyimlerimi, yazar ve yazar adaylarına farklı bir bakış olması adına paylaşıyorum.

Yazılar E-posta Adresinize Gelsin
Hiçbir Şeyi Kaçırmayın

Nasıl yazar olunur? Kitap yayımlatmak neden zor? Bir öykü kaleme alırken nelere dikkat edilmesi gerekir? Başarılı yazarların yazar adaylarına önerileri nelerdir? Gibi sorular soruyorsanız, cevapları e-posta kutunuza gelsin.

Abonelik için teşekkürler

Bir şeyler yanlış gitti.

One Response - Add Comment

Yorum Yazın

Yazılar E-posta Adresinize Gelsin
Hiçbir Şeyi Kaçırmayın

Öğrenme isteğiyle dolu olanların arasına katılın

Abonelik için teşekkürler

Bir şeyler yanlış gitti.