Türk Halk Edebiyatı Nedir?

Türk Halk Edebiyatı Nedir?

Türk Halk Edebiyatı nedir, sorusunun cevabına farklı tanımlamalar bulunsa da, Türk halkının olaylar karşısındaki tepkisini, yaşam biçimini, düşünce anlamındaki tavrını, kültürel yapısını ve toplumla olan ilişkilerini, Türk edebiyatına uygun özgünlükte ele alan ve Türkçe ile anlatan edebiyat şeklidir.

Halk Edebiyatı halkın duygusal tüm hareketlerini, halk ozanı ve halk şiiri vasıtasıyla ele alan, genellikle de hitap ettiği halkın kullandığı yaygın dille oluşumunu tamamlayan, Türk edebiyatının önemli bir parçasıdır. Halk Edebiyatının en önemli özelliği ise, genellikle halk arasında yetişen ozanların meydana getirdiği şiirsel anlatımların, sazla birlikte işlenmiş olmasıdır.

Halk Edebiyatı Özellikleri Nelerdir?

Halk Edebiyatı özellikleri maddeler halinde aşağıdaki gibi özetlenebilir.

  • İslamiyet’ten önce var olan sözlü Türk edebiyat tarzının, devamı niteliğindeki edebiyat türüdür.
  • Halk Edebiyatı olarak yazılan şiirlerin neredeyse tamamı, yazdıkları şiirleri saz gibi müzik aletleri eşliğinde doğaçlama okumaktadırlar. Halk şiiri ve ozan kavramlarına en uygun edebiyat dalıdır.
  • Nazım birimi olarak dörtlükler kullanılan Halk Edebiyatı, kısıtlı da olsa üçlük veya beşlikleri de bünyesinde barındırmaktadır.
  • Milli ölçümüz olan hece, halk edebiyatının ölçü birimidir. Halk edebiyatında genellikle 7, 8 ve 11’li hece kalıplarının tercih edilmesi dikkat çekmektedir.
  • Halk şiiri okuyanlar genelde önceden hazırlanmadan doğaçlama yaptıkları için, mısra sonlarında yarım kafiye daha sık görülmektedir. Halk Edebiyatı özellikleri arasında, yarım kafiye en belirgin özelliklerden birisidir.
  • Halk edebiyatında yazılan halk şiiri, yine adına özgü bir şekilde halkın kullandığı doğal dil üzerinden yazılmıştır.

Halk Edebiyatı özellikleri, genel olarak bu maddeleri kapsamaktadır.

Halk Edebiyatı Şairleri

Kayıkçı Kul Mustafa: Divan şiirinin etkisinden uzak bir şekilde halk şiiri yazan şairler arasında, Kayıkçı Kul Mustafa önemli yer tutmaktadır. 17. Yüzyılın ortalarında, büyük bir üne kavuşmuştur. En bilindik halk şiiri ise, günümüzde hala dillerden düşmeyen, Genç Osman eseridir.

Karacaoğlan: Önemli şairlerimiz arasında yer alan Karacaoğlan’ın yazdığı şiirlerin birçoğu, günümüzde bestelenmiş ve kullanılmaktadır.

Aşık Ömer: Günümüze kadar gelmiş 1500 halk şiiri bulunan Aşık Ömer, akımı temsil edenler arasında en bilinen şairlerden birisidir.

Gevheri: 18. Yüzyılda ünlenmiş, önemli bir halk şairidir. Hece ölçüsü ile söylediği şiirler, en fazla ilgi gören şiirleri olmuştur.

Erzurumlu Emrah: 19. Yüzyılda yaşamış, önemli halk edebiyatı şairleri arasındadır.

Yukarıdaki şairler, Halk Edebiyatı Şairleri arasında en tanınmışlarıdır. Halk Edebiyatı şairleri, günümüzde hala bilinmekte ve anılmaktadır.

Yukarıdaki halk edebiyatı şairlerinin yanı sıra, her döneme damgasını vuran birçok önemli şair bulunmaktadır.

Bu şairlerin tamamı, kendi dönemlerinin en ünlü şairleridir. İsimlerini sıralayacak olursak, şu şekildedir;

Dertli, Dadaloğlu, Seyrani, Bayburtlu Zihni, Aşık Veysel, Yunus Emre, Hacı Bektaş Veli, Hacı Bayram Veli, Kaygusuz Abdal ve Pir Sultan Abdal’dır.

Anonim Halk Edebiyatının Genel Özellikleri

Anonim Halk Edebiyatı, söyleyeni belli olmayan, ağızdan ağıza yayılan ve halkın ortak malı olarak görülen eserler için kullanılmaktadır ve Anonim Halk Edebiyatının genel özellikleri şu şekildedir;

  • Eserler halkın ortak malı olarak görülür.
  • Sade ve akıcı bir Türkçe kullanılır.
  • Genel olarak 7, 8 ve 11’li kalıplar hece ölçüsü olarak kullanılır.
  • Soyut düşüncelerden uzak, somut olaylar merkezinde kaleme alınır.
  • Nazım birimi olarak dörtlük tercih edilir.
  • Yarım kafiye kullanılır (kimi zaman cinaslı kafiyeye de rastlanabilir).
  • Yiğitlik, ölüm, aşk, özlem, toplumsal olaylar üzerinden kaleme alınır.
  • Masallar, maniler, ninniler, destanlar ve tekerlemeler, Anonim Halk Edebiyatının ürünleridir.

Yüzyıllar geçse de Anonim Halk Edebiyatının varlığı devam etmekte ve insanları hala etkilemektedir. Dinlediğimiz türkülerden okuduğumuz şiirlere kadar birçok eser hala anonimdir. Genelde kimin yazdığı ya da söylediği bilinmeyen eserler olsa da, kimi zaman şairler kendi yazdıklarını gizlemekte ve bu eserleri halka armağan etmektedir.

Ece Aktaş


Ayrıca ilginizi çekebilir;

İntihar Eden Yazarlar ve Hayatları

Ütopya ve Distopya Nedir? Kitap ve Film Önerileri

Deneme Nedir? Deneme Özellikleri Nelerdir?

Senaryo Nasıl Yazılır? Senaryo Örnekleri

Hikaye Nedir? Hikaye Özellikleri

Roman Nedir? Nasıl Yazılır?

Yayınevleri Tarafından Reddedilen Yazarlar

Beat Kuşağı Nedir? Beat Kuşağı Yazarları

Edebiyat Nedir? Türk ve Dünya Edebiyatı

Divan Edebiyatı Nedir? Divan Edebiyatı Şairleri

Şiir Nedir? Şiir Türleri Nelerdir?

Yazar: Yazar Olmak

Yazar Olmak, yazar ve yazar adayları için önemli ipuçları paylaşan, yazarların önerilerini okurlarına ileten bir platformdur.

Yazılar E-posta Adresinize Gelsin
Hiçbir Şeyi Kaçırmayın

Nasıl yazar olunur? Kitap yayımlatmak neden zor? Bir öykü kaleme alırken nelere dikkat edilmesi gerekir? Başarılı yazarların yazar adaylarına önerileri nelerdir? Gibi sorular soruyorsanız, cevapları e-posta kutunuza gelsin.

Abonelik için teşekkürler

Bir şeyler yanlış gitti.

Yorum Yazın

Yazılar E-posta Adresinize Gelsin
Hiçbir Şeyi Kaçırmayın

Öğrenme isteğiyle dolu olanların arasına katılın

Abonelik için teşekkürler

Bir şeyler yanlış gitti.