Divan Edebiyatı Nedir? Divan Edebiyatı Şairleri

Divan Edebiyatı Nedir?

Türklerin İslam dinini kabul ettikten sonra oluşum gösteren edebiyat türüne, Divan Edebiyatı denilmektedir. Biraz daha açıklık getirecek olursak; Türklerin İslamiyet’i kabulünden sonra, Fars ve Arap edebiyatının etkileriyle kendini göstermiş bir edebiyat türüdür.

Divan Edebiyatı tanımını oluşturan ve bu edebiyat türünün bu ismi almasındaki etken ise, şairleri tarafından yazılan şiirlerin, divan adı verilen el yazması kitaplarda bir araya getirilmesidir.

Tam anlamıyla 13. Yüzyılda ortaya çıkan bu akım, aynı zamanda akımın en önemli şairleri olan Hoca Dehhani ve Mevlana Celaleddini Rumi tarafından yazılan eserler sayesinde, bilinirliğini daha fazla artırmaya başladı.

Mevlana ve Hoca Dehhani gibi Divan Edebiyatı şairleri sonrasında, İç Anadolu bölgesi ve Bursa’da birçok şair, bu türün yeni örneklerini vererek Divan Edebiyatı‘nın gelişimine katkı sağladılar. Bu gelişimlerin ardından Mesud Bin Ahmed ve yeğeni olan İzzeddin, 1350 yılında yazdıkları Süheyl ü Nevbahar adlı eserleri ile, türün gelişimine önemli katkı sağladılar.

Bu gelişimlerin ardından sırasıyla Şeyhoğlu Mustafa Hurşidname, Süleyman Çelebi Vesiletü’n-Necat, Nabi, Nedim ve Şeyh Galib, gibi Divan Edebiyatı şairleri, önemli katkılar sunmaya devam ettiler. 19. Yüzyıla gelindiğinde ise, divan şiiri eski popülerliğini kaybederek edebiyat anlamında batıdan gelen akımların rüzgarına kapılmaya başlanıldı.

Divan edebiyatı nedir? Sorusunun tanımını detaylı bir şekilde yapıp hakkında bilgiler verdikten sonra, Divan Edebiyatı özellikleri nelerdir ve Divan Edebiyatı şairleri kimlerdir, sorularına değinelim.

Divan Edebiyatı Özellikleri Nelerdir?

Divan Edebiyatı özellikleri bakımından, diğer edebiyat türlerine göre önemli ölçüde farkları bulunmaktadır. Aşağıda, belli başlı özellikleri listelenmiştir.

  • Türk edebiyatının, yabancı edebiyatlarının etkilerine en fazla maruz kaldığı edebiyat türüdür.
  • Medrese tahsilleri almış seçkinler tarafından meydana getirilmiş olup, İran ve Arap edebiyatının etkisi altında kalmıştır. Bu sebepten ötürü, Yüksek Zümre Edebiyatı olarak da adlandırılmaktadır.
  • Anonim ürün olmayan Divan Edebiyatı‘nın tamamı, Divan adı verilen kitaplarda yazılıdır. Tamamının yazılı olması nedeniyle, bu edebiyat türünde anonim olan hiçbir eser bulunmamaktadır.
  • Edebiyatın yaygın kullanım şekli olan şiir, önemli divan edebiyatı özellikleri arasında yer almaktadır.
  • Toplumsal ve dini konulara, çok daha az yer verilmiştir. 13. Yüzyılda başlayıp, 19. Yüzyılın ortalarına kadar varlığını etkin bir şekilde sürdürmüştür.

Divan Şiiri Genel Özellikleri

  • Her ne kadar dörtlüklerde kullanılmış olsa da, ana nazım birimi beyitlerden oluşmaktadır.
  • Divan şiiri özellikleri arasında, aruz ölçüsü kullanılmamıştır.
  • İran ve Arap edebiyatlarından alınan nazım biçimleri, değiştirilmeden kullanılmıştır.
  • Zengin ve tam kafiye daha fazla kullanılmaktadır. Rediflere, daha fazla önem verilmektedir.
  • Eserlerin bütün güzelliği yerine, beyit güzelliği daha fazla ön plandadır.

Divan Edebiyatı özellikleri ve divan şiiri özellikleri bu şekildedir. Divan Edebiyatı şairleri, yazdıkları eserlerde eserin tamamını ön plana çıkarmak yerine, beyitlere daha fazla önem vermişlerdir.

Önemli Divan Edebiyatı Şairleri

Hoca Dehhani: Akımının önemli isimlerinden olan Hoca Dehhani, Horasan Türklerindendir. akımın ilk şairlerinden olmakla birlikte, din dışındaki konularda Türkçe şiirler yazmış ilk şairlerden birisidir. Yazmış olduğu, Selçuk Şehnamesi ile bilinmektedir.

Gülşehri: 14. Yüzyılın başlarında yaşamış, önemli  temsilciler arasında yer almaktadır. Kırşehir’de kurduğu Mevlevi tekkesinde şairlik yapmış olan Gülşehri, Mutasavvıf kişiliği ile tanınmaktadır.  Felekname adlı divanı ile ün yapmış, önemli şairler arasında yer almaktadır.

Mevlana: Önemli şairler arsında yer alan Mevlana, Şems-i Tebrizi’den tasavvuf eğitimi almıştır. En önemli eseri, Mesnevi olup, diğer eserleri ise, Mektubat, Yedi Meclis, Divan-ı Kebir ve Fihi Mafih’tir.

Ahmedi: Eğlence, aşk, tabiat ve tarih temalı şiirleri ile bilinen Ahmedi, kudretli şairler arasında yer almaktadır. Başlıca eserleri; Mirkatül Edeb, Tervihü’l Ervah, Cemşid ü Hurşid, İskendername ve Divan’dır.

Nesimi: Halep bölgesinde, şeriata aykırı düşünceleri nedeniyle öldürülmüştür. Azeri Türkçesi ve Farsça yazdığı şiirler ile bilinmektedir.

Kadı Burhanettin: İslami bilimler ile ilgilenen Kadı Burhanettin, aynı zamanda tıp ve astronomi eğitimi almıştır. Tuyuğ tarzı şiirleri ile ön plana çıkmış olup, önemli divan edebiyatı şairleri arasında yer almaktadır.

Süleyman Çelebi: Kesin olmamakla beraber Bursa Ulu Camii’de, Yıldırım Beyazıt döneminde imamlık yaptığı söylenmektedir. En tanınmış mevlid yazarı olan Süleyman Çelebi, divan şiiri en fazla benimsenen şairler arasındadır.  Hz. Muhammed’in büyüklüğünü göstermek adına yazmış olduğu Vesiletün Necat isimli eseri, en bilindik mevlididir.

Divan şiiri örneği

Har içinde biten gonce güle minnet eylemem
Harabi,Farisiyi bilmem, dile minnet eylemem
Sırat-ı Mustakim üzere gözetirim Rahimi
İblisin talim ettiği yola minnetg eyleme

Bİir acayip derde düştüm herkes gider karına
Bugün buldum bugün yerim,Hak kerimdir yarına
Zerrece tamahım yoktur şu dünya varına
Rızkımı veren Hüda dır kula minnet eylemem

Ey Nesimi Can Nesimi ol gani mihman iken
Yarın şefaatarım Ahmed-i Muhtar iken
Cümlelerin rızkını veren ol gani serdar iken
Yeryüzünün halifesi hünkara minnet eylemem

Kul Nesimi


Ayrıca ilginizi çekebilir;

İntihar Eden Yazarlar ve Hayatları

Ütopya ve Distopya Nedir? Kitap ve Film Önerileri

Deneme Nedir? Deneme Özellikleri Nelerdir?

Senaryo Nasıl Yazılır? Senaryo Örnekleri

Hikaye Nedir? Hikaye Özellikleri

Roman Nedir? Nasıl Yazılır?

Yayınevleri Tarafından Reddedilen Yazarlar

Beat Kuşağı Nedir? Beat Kuşağı Yazarları

 

Yazılar E-posta Adresinize Gelsin
Hiçbir Şeyi Kaçırmayın

Nasıl yazar olunur? Kitap yayımlatmak neden zor? Bir öykü kaleme alırken nelere dikkat edilmesi gerekir? Başarılı yazarların yazar adaylarına önerileri nelerdir? Gibi sorular soruyorsanız, cevapları e-posta kutunuza gelsin.

Abonelik için teşekkürler

Bir şeyler yanlış gitti.

Yorum yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yazılar E-posta Adresinize Gelsin
Hiçbir Şeyi Kaçırmayın

Öğrenme isteğiyle dolu olanların arasına katılın

Abonelik için teşekkürler

Bir şeyler yanlış gitti.