Bomba – Frank Harris

Haydarparaşa’daki kitap fuarında standına uğrayıp sohbet ettiğim üç yayınevi vardı; Chivi Yazıları, Sel Yayıncılık ve Kaos. Chivi ve Sel’de arkadaşlarım olduğu için, Kaos‘ta da alınacak kitaplarım olduğu için bir müddet durmuştum. Elim birkaç kitaba gitse de, Frank Harris‘in Bomba isimli kitabını görünce durakladım ve aylar önce bir arkadaşımın tavsiyesiyle aldığım ama okumadığım aklıma geldi. Biliyordum, eğer kitap alırsam Bomba‘yı okumam sürekli ertelenecekti. Çünkü yazarı tanımıyordum ve ben kitap okumak konusunda oldukça seçiciyimdir. Arkadaşımın büyük övgülerini göz ardı edemezdim, bu sebepten ötürü stanttaki hanımefendi ile biraz sohbet ettik ve bana kitaptan bahsetti. Meraklandım ve okumaya başladım. Lakin iş yoğunluğum sebebiyle rahat rahat okuma fırsatına erişememiştim ki, son iki günde kitabı bitirdim.

Frank Harris gerçekten harika bir eser ortaya koymuş. Her emekçi 1 Mayıs‘ta meydanlara çıkıyor ya da bir şekilde çıkılmasına destek oluyor ama birçok emekçi Haymarket Olayı‘ndan habersiz. Kitabın sürprizi kaçmasın diye içeriğinden çok fazla bahsetmeyeceğim ama sonlara doğru birkaç paragrafı olduğu gibi yazacağım.

Frank Harris Bomba isimli eserini oldukça akıcı bir şekilde kaleme almış. Zaten Amerikan baskısı için yazdığı ön sözünde de belirtildiği gibi, olaylar oldukça gerçeğe yakın işlenmiş. Burada üzerinde durulması gereken nihai konu, baş kahraman Louis Lingg‘in Anarşizm’e ve Kapitalizm’e bakış açısı. Örneğin;

Anarşi bir idealdir. Bütün idealler gibi elbette pratik açıdan zaaflarla doludur, yine de belli bir cazibe taşır. Biz, ne başkalarını yönetmek ne de başkaları tarafından yönetilmek, kendi kendimizi yönetmek istiyoruz; işin başı budur. Biz hiç kimsenin birbirini yargılama yetisi olmadığı gerçeğinden yola çıkarız.

Louis Lingg

İçerik çok uzun ama gerisi özetle şunu anlatmak istiyor; suçlular (tacizci, katil vs.) olarak nitelediklerimiz insanlar ruhsal açıdan problemlidir ve bunları hapishanelere tıkmak yerine akıl hastanelerinde tedavi etmek gerekir. Bu düşünce tarzını Frank Harris, Bomba isimli kitabında Louis Lingg‘in ağzından dile getirmeden çok önce benimsemiş ve paylaştığım noktalarda ağır eleştirilere maruz kalmıştım. Oysa gayet açık bir şekilde (Bomba‘da belirtildiği gibi) adalet hiçbir zaman haklının yanında olmamıştır, olmayacaktır. İnsan evladına yakışan, suçu kanıtlanmış insanların birer eşya gibi köşeye atılmasından çok tedavi edilmesidir.

Gel gelelim Louis Lingg‘in eylemleri neye yaradı? Amerika sınırları içerisinde filizlenmiş olan bu eylem ve eylemler neticesinde 13 yaşından küçük çocukların çalıştırılması yasaklandı (döneme göre büyük bir ilerleme). Ayrıca 1 Mayıs 1886‘da başlayan eylemlerin 4 Mayıs’ta ülkeyi birbirine katmasının ardından elde edilen “zafer” yalnızca 13 yaşından küçük çocukların çalıştırılmasının yasaklanmasıyla sona ermedi. Aynı zamanda günlük çalışma saatleri görece insani bir sınıra indirildi; günde 8 saat.

1889’da Fransa’da toplanan İkinci Enternasyonel‘de de 1 Mayıs Birlik, Mücadele ve Dayanışma Günü olarak belirlendi ve böylece, Louis Lingg‘e itibarı iade edilmiş oldu.

***Son paragraflar kitabın sürprizini kaçırabilir***

Frank Harris Bomba

Kitapta sözü geçen bomba.

Frank Harris, Bomba isimli eserinde, olayları Louis Lingg‘in yakın arkadaşı Rudolph Schnaubelt olarak anlatıyor. Eser, Rudolph’un 1986’da Haymarket’teki patlamayı yaratan bombayı kendisinin attığını itiraf ederek başlıyor ve Almanya’dan Amerika’ya uzanan ve oradan tekrar Almanya’ya dönen genç bir adamın yaşadıklarını konu ediniyor.

Frank Harris, Bomba isimli eserinde, Anarşizm’i konu alıyor gibi görünse de, bana kalırsa insanlığın kanayan yarasını, “anlamak için uğraşmamak” konusunu işliyor. Bu da kitabı daha eşsiz bir hale getiriyor.

 


Ayrıca ilginizi çekebilir;

Stefan Zweig Kimdir? Stefan Zweig Kitapları

Okunması Gereken Bilimkurgu Kitap Önerileri

Ütopya ve Distopya Nedir? Kitap ve Film Önerileri

Yazar: Baturalp İlkay Gülten

Odyometrist. Anı Hırsızı isimli öykü kitabının yazarı. YazarOlmak.com'da yazar ve yazar adaylarıyla beraber kendini geliştirmeye çalışan bir gönüllü.

Yazılar E-posta Adresinize Gelsin
Hiçbir Şeyi Kaçırmayın

Nasıl yazar olunur? Kitap yayımlatmak neden zor? Bir öykü kaleme alırken nelere dikkat edilmesi gerekir? Başarılı yazarların yazar adaylarına önerileri nelerdir? Gibi sorular soruyorsanız, cevapları e-posta kutunuza gelsin.

Abonelik için teşekkürler

Bir şeyler yanlış gitti.

Yorum yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yazılar E-posta Adresinize Gelsin
Hiçbir Şeyi Kaçırmayın

Öğrenme isteğiyle dolu olanların arasına katılın

Abonelik için teşekkürler

Bir şeyler yanlış gitti.